Aixola, Santamañazar, Erdella
Intxorta eta Egoarbitza

Aixolako presan hasten gara, eta beheko aldean presa inguratzen duen bidea jarraitzen dugu. Pare bat bihurgune igaro ondoren, paseoko pista utzi eta eskuinera egiten dugu, iparralderantz doan bidezidorrean. Ingurua erabat garbia da: urte batzuk lehenago dena moztu zuten eta ia ez dago landaredirik. Bidezidorra Areitiotik datorren eta Santruanen amaitzen den harrizko pistarekin lotzen da, San Urbanoren ermita ondoan, Elorrio eta Elgeta lotzen dituen errepidean. Geroago berriro gurutzatuko dugu errepide hori, Erdellatik jaisten garenean.

Pistan gaudela, eskuinera egiten dugu eta bi kilometro inguru jarraitzen dugu. Goierrira doan bidea alde batera utzi, eta aurrean ateratzen den beste pista hartzen dugu, zertxobait ezkerrerantz; biak toki berera iristen dira. Lurra pixkanaka irabazten hasten da, eta goiko aldera iristen garenean, ez gara jaisten hasten: ezkerrera egiten dugu Santamañazar aldera igotzen den ohiko bidearekin lotzeko.

Pistak gorantz jarraitzen du poliki-poliki, goiko aldean sartu arte. Santamañazar tontorra iristen dugu, eguneko lehen gailurra. Bertan ikurriña, gurutze bat eta oroigarri batzuk ikusiko ditugu. Toki egokia da Durangaldeko bistak lasai ikusteko.

Hemendik aurrera, gandorretik Erdellarantz jarraitzen dugu. Tarteka aldapa txikiak dituen ibilbidea da, baina tarte erosoagoak ere badaude, eta horrek altuera handirik galdu gabe aurrera egitea errazten du. Pixkanaka, eguneko bigarren gailurrera hurbiltzen gara: Erdella (683 m), basoz inguratuta dagoen tontor itxiagoa.

Erdellatik kontrako aldetik jaisten hasten gara, pistak eta bidezidorrak tartekatuz, Elorrio eta Elgeta lotzen dituen errepidera iritsi arte. Arretaz gurutzatzen dugu eta zuzenean Intxortarako igoera hasten dugu.

Hasieran aldapa nahiko leuna da, baina altuera irabazten dugun heinean gogortu egiten da. Azken zatian pilatzen da ahalegin handiena: aldapa sendoa dago goiko aldera iritsi aurretik.

Azkenik Intxorta iristen dugu, Udalatx, Anboto eta Durangaldeko mendietara begira ikuspegi politak eskaintzen dituen tontorra. Gainera, Gerra Zibilaren arrasto garrantzitsuak gordetzen ditu: 1936 eta 1937 artean borroka gogorrak izan ziren hemen, eta oraindik ere ikus daitezke lubakiak eta antzinako defentsa-posizioak.

Jaitsiera hego-ekialderantz doan bidezidorretik hasten dugu. Lehen aldapa jaitsi eta lurra leuntzen denean, ezkerrean agertzen da Ahuntzen Lasterketak San Salvador ermitaraino erabiltzen duen bidezidorra.

Oraingoan ez dugu hartzen: beste jaitsiera bat ezagutu nahi dugu, lubakietara hurbildu eta Asentzioko lakuan amaitzeko. Gainera, ermitarako bidea nahiko itxia egoten da denboraz kanpo, nahiz eta lasterketaren ondoren hilabete batzuetan garbiago egon oinezkoen pasagatik.

Gu hego-ekialderantz jaisten jarraitzen dugu. Beheko aldera hurbiltzen garen heinean, lubaki batzuk agertzen hasten dira bidearen ondoan. Merezi du geldialditxo bat egitea eta Gerra Zibilaren aztarna hauek begiratzea, errepidera iritsi aurretik.

Errepidea gurutzatu eta metro gutxi batzuk egiten ditugu asfaltotik, Asentzioko lakura iritsi arte. Zuhaitzez inguratuta dagoen laku txikia da. Inguruan aterpe pribatu bat dago, merendatzeko mahaiak dituen gune arbolatua eta ur-iturri bat.

Iturriaren ondoan, seinaleztatutako pista bat hartzen dugu, mendian barrena Elgetarantz eramango gaituena. Herrigunea zeharkatzen dugu, elizaren ondotik pasatu, eta iparralderantz ateratzen gara, hilerrirantz. Aurrerago, Eibarrerako errepidea gurutzatzen dugu eta, metro gutxira, ezkerreko pista hartzen dugu Egoarbitzarako igoera hasteko.

Igoera progresiboa eta nahiko erosoa da. Pixkanaka altuera irabazten dugu, mendiko oinarrian dagoen aterpera iritsi arte. Aterpearen ondotik jarraitzen dugu, azken metroak igo eta Egoarbitza tontorra hartzeko.

Goian, eguraldi garbian, 360 graduko bistak ditugu. Behera begiratuta, Aixolako presa berehala bereizten da, eta inguruan egun osoan zehar ibili garen mendiak. Atseden hartzeko toki ederra da, azken jaitsiera hasi aurretik.

Aterperaino metro batzuk atzera egiten ditugu, baina oraingoan beste bidezidor bat hartzen dugu, pagadi baten barrena eramango gaituena. Ondoren, Aixolara jaisten den bidea jarraitzen dugu, Ermua Hiru Txikiak lasterketako parte-hartzaileek kontrako noranzkoan igotzen duten tartearekin bat eginez.

Jaitsierak altuera azkar galtzen laguntzen digu, presaren ingurura itzuli arte. Hemen amaitzen dugu ibilbide zirkular hau.

Ibilbide askotarikoa da: gailurrak, pistak eta bidezidorrak tartekatzen dira, eta Intxortako lubaki-gunea ezagutzeko aukera ematen du. Asentzioko lakutik igarotzea eta Egoarbitzara egindako azken igoerak Elgetako inguruko mendi eta paisaia ezberdinak ezagutzeko aukera ematen dute.